Wanneer de zomer aanbreekt en de temperatuur stijgt, gebeurt er iets bijzonders. 

Veel mensen krijgen minder trek. Een uitgebreide maaltijd voelt zwaar en bijna vanzelf ontstaat de behoefte aan koude drankjes, een frisse salade of een ijsje. Dat voelt prettig op een warme dag.

Toch zie je in India, waar de temperatuur maandenlang boven de 35 graden uitkomt, iets heel anders.

Daar wordt nog steeds warm gegeten.

Voor veel westerlingen klinkt dat vreemd. Waarom zou je juist een warme maaltijd eten als het buiten al zo warm is?

Het antwoord ligt in een eeuwenoude wijsheid die binnen de Ayurveda al duizenden jaren wordt doorgegeven.

Ons lichaam reageert op de warmte

Volgens de Ayurveda heeft alles in de natuur invloed op ons lichaam. Dat geldt ook voor de seizoenen.

Wanneer het buiten warm is, verandert er van binnen ook iets. De spijsvertering wordt rustiger. Veel mensen herkennen dat zonder erbij stil te staan. De eetlust neemt af en het lichaam vraagt om lichtere maaltijden.

Binnen de Ayurveda noemen we onze spijsverteringskracht Agni, het innerlijke vuur.

Agni zorgt ervoor dat voeding wordt omgezet in energie en bouwstoffen voor het lichaam. Wanneer Agni goed brandt, voelen we ons energiek en vitaal. Wordt dit vuur zwakker, dan verloopt ook de spijsvertering rustiger.

Juist daarom kiezen mensen in India tijdens warme dagen niet voor koude maaltijden, maar voor warm bereide voeding die licht verteerbaar is en Agni ondersteunt.

De maaltijden zijn warm bereid, licht verteerbaar en geven het lichaam precies de ondersteuning die het op warme dagen nodig heeft.

De kracht zit niet in pittig, maar in kruiden

Wanneer mensen aan India denken, denken ze vaak aan pittig eten.

Dat beeld klopt maar voor een klein deel.

De traditionele Ayurvedische keuken draait namelijk niet om scherpe smaken. De kracht zit in geurige kruiden die de spijsvertering ondersteunen en een maaltijd in balans brengen.

Komijn, koriander, venkel, kardemom, gember, kurkuma.

Iedere plant heeft zijn eigen werking en wordt bewust gekozen.

Het doel is niet om een gerecht heet te maken, maar om het lichaam te helpen de voeding goed te verteren.

Dat is een belangrijk verschil. Binnen de Ayurveda draait kruidengebruik niet om pittigheid, maar om ondersteuning.

Waarom wordt water eerst gekookt?

Ook de manier waarop in India wordt gedronken, laat zien hoe belangrijk de spijsvertering wordt gevonden.

In veel gezinnen wordt water eerst gekookt.

Dat gekookte water wordt vervolgens warm of afgekoeld gedurende de dag gedronken.

Volgens de Ayurveda ondersteunt gekookt water de spijsvertering en is het vriendelijk voor Agni.

Vaak worden daar kruiden aan toegevoegd.

Een mooi voorbeeld is Jeeraka Vellam, water dat wordt gekookt met komijnzaad. Komijn wordt al generaties lang gebruikt om de spijsvertering te ondersteunen en geeft het water een zachte, kruidige smaak.

In de Zuid-Indiase staat Kerala staat vaak nog een andere bijzondere drank op tafel.

Het water heeft een zachte roze kleur.

Die kleur ontstaat doordat kleine stukjes Pathimugam, ook wel sappanhout genoemd, worden meegekookt. Het geeft het water een milde, aardse smaak en maakt al eeuwenlang deel uit van het dagelijks leven.

In Kerala staat dit water al generaties lang dagelijks op tafel. Voor veel gezinnen hoort het gewoon bij de maaltijd.

Verkoeling kan ook zacht zijn

Wanneer wij aan verkoeling denken, denken we vaak aan ijs of ijskoude dranken.

In India krijgt verkoeling een andere betekenis.

Een jonge kokosnoot wordt geopend en het frisse kokoswater wordt direct uit de vrucht gedronken.

Ook wordt veel gebruikgemaakt van Takra, in India vaak eenvoudig aangeduid als buttermilk.

Takra wordt bereid door yoghurt met water te mengen tot een lichte, frisse drank. Daarna worden kruiden toegevoegd, zoals gember, zwarte peper, komijn, curryblaadjes en een beetje zout.

Zo ontstaat een drank die fris is, licht verteerbaar en tegelijkertijd de spijsvertering ondersteunt.

Alles draait namelijk om balans.

Ayurveda kijkt verder dan voeding

Wat mij iedere keer opnieuw raakt wanneer ik in India ben, is dat Ayurveda niet stopt bij wat er op je bord ligt.

De manier waarop mensen wonen, werken en leven sluit daar naadloos op aan.

Traditioneel worden leefruimtes en de keuken aan de oostzijde van een woning geplaatst. De ochtendzon brengt daar licht en warmte op een natuurlijke manier binnen.

Ruimtes om te studeren, te werken of te mediteren bevinden zich vaak aan de noordzijde.

De zuid- en westkant van het huis vormen een natuurlijke buffer tegen de felle middagzon. Daar liggen opslagruimtes of vertrekken die minder intensief worden gebruikt.

Rond veel huizen vind je veranda's en overdekte terrassen waar mensen samenkomen om te eten, te werken of simpelweg even uit te rusten.

En dan zijn er de indrukwekkende Banyanbomen. Hun enorme kruinen geven een weldadige schaduw. Onder deze bomen wordt lesgegeven, gestudeerd, gewerkt en gerust.

De natuur is geen decor. Ze maakt deel uit van het dagelijks leven.

Wat kunnen wij daarvan leren?

Ayurveda nodigt ons uit om opnieuw te kijken naar de relatie tussen ons lichaam en de natuur.

Hoe ons lichaam bijvoorbeeld meebeweegt met de seizoenen en hoe we daar met onze voeding en leefstijl op kunnen aansluiten. Een warme maaltijd.

Geurige kruiden. Gekookt water. Een verse kokosnoot. Een plek in de schaduw.

Het zijn eenvoudige keuzes die samen een manier van leven vormen waarin voeding, leefomgeving en gezondheid met elkaar verbonden zijn.

Juist daarin schuilt de kracht van Ayurveda.

Deze manier van leven wordt al duizenden jaren van generatie op generatie doorgegeven en maakt nog altijd deel uit van het dagelijks leven in India.

En jij?

Wat zou er veranderen als je tijdens warme dagen niet alleen verkoeling zoekt, maar ook je spijsvertering ondersteunt?

Lies Ameeuw verdiept zich al tientallen jaren in de authentieke Ayurveda en studeerde meerdere jaren in India. Tijdens haar reizen en opleidingen ervaart zij hoe voeding, leefomgeving en dagelijkse gewoonten één geheel vormen. Die kennis deelt zij met liefde, zodat ook wij kunnen ontdekken hoe de eeuwenoude wijsheid van Ayurveda een waardevolle plek kan krijgen in ons dagelijks leven.